مدیریت کربن دی اکسید در گلخانه یکی از کارهایی است که می تواند به رشد بهتر گیاه و افزایش کیفیت محصول کمک کند. گیاه برای ساخت مواد غذایی به نور، آب و کربن دی اکسید نیاز دارد. اگر یکی از این موارد به اندازه کافی در دسترس نباشد، رشد گیاه هم محدود می شود؛ به همین دلیل فقط آبیاری و کوددهی برای داشتن محصول کافی نیست و باید هوای داخل گلخانه را بشناسیم. برای مدیریت کربن دی اکسید در گلخانه، بهتر است شرایط سازه و نوع کشت ارزیابی شود. اگر برای انتخاب روش مناسب به راهنمایی نیاز دارید، می توانید از مشاوره کشت گلخانه ای مجموعه ما، کمک بگیرید؛ همچنین اگر هنوز در مرحله طراحی یا ساخت گلخانه هستید، آوین گرین با ارائه مشاوره ساخت گلخانه می تواند یک نقطه شروع مطمئن باشد.
گفتگو با کارشناس
استعلام قیمت و دریافت مشاوره تخصصی کشاورزی از متخصصان آوین
چرا کربن دی اکسید برای گیاه مهم است؟
گیاه با کمک نور، آب و کربن دی اکسید مواد قندی می سازد. این مواد انرژی و مصالح لازم برای رشد برگ، ساقه، ریشه، گل و میوه را فراهم می کنند که این فرایند تحت عنوان فتوسنتز شناخته می شود. به زبان ساده، هرچه شرایط فتوسنتز مناسب تر باشد، گیاه فرصت بیشتری برای رشد و تولید محصول دارد. البته افزایش CO2 به تنهایی معجزه نمی کند؛ زیرا گیاه برای استفاده از این گاز به نور کافی، دمای مناسب، آب و مواد غذایی نیاز دارد. اگر نور کم باشد یا ریشه به دلیل آبیاری نامناسب آسیب دیده باشد، بالا بردن کربن دی اکسید لزوما باعث افزایش محصول نمی شود؛ بنابراین مدیریت کربن دی اکسید در گلخانه باید همراه با کنترل دیگر شرایط رشد انجام شود. این برنامه باید با رشد محصول هماهنگ باشد؛ چراکه نیاز بوته ها یکسان نیست.
میزان دی اکسید کربن (CO2) در گلخانه چقدر باشد؟
میزان دی اکسید کربن (CO2) در گلخانه به نوع محصول، شدت نور، دما، مرحله رشد و مقدار تهویه بستگی دارد. هوای بیرون معمولا حدود 400 تا 450 پی پی ام کربن دی اکسید دارد؛ اما در گلخانه بسته، گیاهان ممکن است در ساعات روشن روز این مقدار را به سرعت کاهش دهند. برای مدیریت کربن دی اکسید در گلخانه، غلظت 800 تا 1000 پی پی ام لازم است. این عدد برای همه محصولات یکسان نیست. بعضی گیاهان در غلظت پایین تر هم پاسخ خوبی می دهند و برای بعضی محصولات، شرایط نوری و اقتصادی تعیین می کند که تزریق بیشتر به صرفه خواهد بود یا نه.
|
وضعیت گلخانه |
رویکرد پیشنهادی |
نکته مهم |
|
گلخانه با تهویه معمولی |
اندازه گیری مقدار گاز در ارتفاع برگ ها |
مقدار بیرون را معیار اولیه قرار دهید. |
|
گلخانه بسته و پر از گیاه |
بررسی منظم غلظت در ساعات روشن روز |
افت گاز ممکن است سریع باشد. |
|
روز آفتابی با دریچه بسته |
بررسی تزریق در محدوده مناسب محصول |
نور بیشتر می تواند مصرف گیاه را بالا ببرد. |
|
روز ابری و کم نور |
کاهش تزریق یا توقف آن بر اساس اندازه گیری |
گیاه نور کمتری برای فتوسنتز دارد. |
|
زمان باز بودن دریچه ها |
کم کردن یا متوقف کردن تزریق |
بخشی از گاز به بیرون می رود. |
چه چیزهایی مقدار CO2 را تغییر می دهند؟
یکی از عوامل اصلی، تعداد و اندازه گیاهان است. بوته های بزرگ و پر برگ در زمان فتوسنتز گاز بیشتری مصرف می کنند؛ به همین دلیل امکان دارد در یک گلخانه، با رشد بوته ها مقدار CO2 سریع تر از هفته های اول کشت پایین بیاید. احتمالا، در گلخانه های پر از بوته، برگ های متراکم حرکت هوا را کند کنند و اختلاف غلظت را بیشتر کنند.
پروفیل گلخانه چیست؟ مزایا، کاربرد، انواع و 10 نکته طلایی
پروفیل گلخانه چیست؟ در دنیای امروز، گلخانه کلید تولید پایدار و سودآور است و در قلب هر گلخانه مقاوم، پروفیل گلخانه قرار…
نحوه مدیریت کربن دی اکسید در گلخانه چگونه است؟
نحوه مدیریت کربن دی اکسید در گلخانه با اندازه گیری شروع می شود. پیش از خرید دستگاه یا تعیین ساعت تزریق، باید بدانید مقدار گاز در روز چقدر تغییر می کند. برای این کار، از سنسور مناسب استفاده کرده و عدد آن را در چند ساعت مختلف ثبت کنید.
به طور کلی نحوه صحیح مدیریت کربن دی اکسید در گلخانه به شرح زیر است:
- مدیریت کربن دی اکسید در گلخانه را با اندازه گیری و تعیین محدوده هدف شروع کنید.
- این محدوده باید با نور، دما و تهویه هماهنگ باشد.
- دستگاه را طوری تنظیم کنید که در صورت پایین آمدن غلظت، گاز به اندازه لازم وارد شود.
- دستگاه باید پس از رسیدن به حد تعیین شده، تزریق کاهش پیدا کند یا متوقف شود.
گفتگو با کارشناس
استعلام قیمت و دریافت مشاوره تخصصی کشاورزی از متخصصان آوین
زمان بندی تزریق و کنترل شرایط گلخانه
نحوه و زمان تزریق دی اکسید کربن در گلخانه باید با زمان فعالیت گیاه هماهنگ باشد. در کشت معمولی، گیاه در روشنایی فتوسنتز می کند؛ بنابراین تزریق در طول روز اهمیت بیشتری دارد. در شب، وقتی چراغ رشد خاموش است، معمولا نیازی به تزریق نیست. بهتر است پیش از تغییر تنظیمات، چند روز شرایط را ثبت کنید تا تغییرات طبیعی روزانه با اثر تزریق اشتباه گرفته نشود.
روش های تامین کربن دی اکسید در گلخانه
یکی از راه های تأمین CO2، استفاده از مخزن گاز است. در این روش، کربن دی اکسید با تجهیزات مخصوص از مخزن وارد لوله های توزیع می شود. مقدار خروجی را می توان با دستگاه کنترل و در بخش گلخانه پخش کرد. این روش به تجهیزات استاندارد، نصب درست و بررسی منظم نیاز دارد.
کنترل CO2 با سنسور و گردش هوا
برای اینکه بدانیم چگونه سطح دی اکسید کربن را در گلخانه کنترل کنیم، باید از سنسور مطمئن استفاده کنیم. سنسور مقدار گاز را در هوا اندازه می گیرد و به گلخانه دار نشان می دهد که غلظت در محدوده تعیین شده قرار دارد یا خیر. بعضی دستگاه ها می توانند با رسیدن مقدار گاز به حد مشخص، تزریق را خودکار روشن یا خاموش کنند. مدیریت کربن دی اکسید در گلخانه به عدد سنسور محدود نیست؛ در نتیجه باید وضعیت برگ و میوه را ببینید. در سالن های مختلف نیز ممکن است به تنظیم جداگانه نیاز باشد.
تاثیر تزریق CO2 بر میزان برداشت
اینکه تزریق CO2 در گلخانه چقدر باعث افزایش محصول می شود، به شرایط کشت بستگی دارد و نمی توان برای همه گلخانه ها یک درصد مشخص اعلام کرد. اگر گیاه با کمبود کربن دی اکسید روبه رو باشد و نور، آب، دما و تغذیه مناسب باشند، تامین گاز می تواند فتوسنتز را بهتر و به رشد و باردهی کمک کند. برای سنجش نتیجه، مقدار برداشت را در چند دوره مقایسه کنید. لازم است که تعداد و وزن میوه، کیفیت محصول، میزان محصول قابل فروش و هزینه مصرف گاز ثبت شود. اگر محصول بیشتر شده باشد؛ اما هزینه تزریق از ارزش محصول اضافه بالاتر برود، برنامه از نظر اقتصادی موفق نیست.
اشتباهات رایج هنگام تزریق CO2
برخی از افراد هم تصور می کنند هرچه مقدار CO2 بیشتر باشد، رشد گیاه هم بیشتر می شود. این تصور درست نیست؛ زیرا غلظت باید متناسب با نیاز محصول باشد و بالا بردن بی حساب آن می تواند هزینه را افزایش دهد و حتی به گیاه یا افراد حاضر در گلخانه آسیب برساند. از خطاهای رایج دیگر نیز می توان به بی توجهی به کالیبراسیون سنسور، نصب دستگاه در محل نامناسب و پخش نشدن یکنواخت گاز اشاره کرد. ثبت اطلاعات روزانه و سرویس دوره ای تجهیزات کمک می کند این مشکلات زودتر شناسایی شوند؛ همچنین مدیریت کربن دی اکسید درگلخانه باید مرتب مورد بررسی قرار گیرد.
گفتگو با کارشناس
استعلام قیمت و دریافت مشاوره تخصصی کشاورزی از متخصصان آوین
آیا تزریق CO2 از نظر اقتصادی به صرفه است؟
برای پاسخ به این پرسش، باید هزینه ها و نتیجه واقعی را کنار هم قرار دهید. ثبت این موارد، مقایسه نتیجه را آسان تر خواهد کرد. هزینه خرید و نصب دستگاه، تهیه گاز یا سوخت، مصرف برق، تعمیر و نگهداری و آموزش کارکنان را حساب کنید؛ سپس متوجه می شوید که افزایش محصول قابل فروش چقدر ارزش مالی داشته است. بهتر است قبل از اجرای گسترده، برنامه را در یک بخش گلخانه یا یک دوره کشت به اجرا در آورید. شرایط آن بخش را تا حد امکان با بخش مشابه مقایسه کرده و اطلاعات نور، دما، آبیاری، تغذیه و برداشت را هم ثبت کنید. این کار موجب جدا شدن اثر CO2 از سایر تغییرات می شود. مدیریت کربن دی اکسید در گلخانه زمانی از نظر اقتصادی منطقی است که افزایش کیفیت یا مقدار محصول، هزینه اجرای برنامه را جبران کند. هدف، روشن گذاشتن دستگاه نیست؛ بلکه تأمین مقدار مناسب است. به این ترتیب، تصمیم نهایی باید بر اساس داده های همان گلخانه گرفته شود.
ساخت گلخانه کوچک با کمترین هزینه: 5 ترفند هوشمندانه!
خیلی ها فکر می کنن برای داشتن یه فضای سبز و پرورش گیاهان تازه، حتما باید هزینه های سنگین و میلیونی کرد؛…
مدیریت کربن دی اکسید در گلخانه با مشاوره تخصصی آوین گرین
اگر قصد راه اندازی گلخانه یا مدیریت کربن دی اکسید در گلخانه را دارید، می توانید از طریق صفحه آوین گرین برای دریافت راهنمایی و مشاوره اقدام کنید. ارزیابی درست شرایط، کمک می کند راهکاری انتخاب کنید که هم برای گیاه مناسب باشد و هم از نظر هزینه قابل مدیریت بماند.
سخن پایانی
مدیریت کربن دی اکسید در گلخانه یعنی مقدار این گاز را بشناسیم و آن را در زمان مناسب و به اندازه نیاز گیاه تأمین کنیم. برای این کار باید نور، دما، تهویه و مرحله رشد محصول را در نظر بگیریم و تنها به عدد ثابت تکیه نکنیم. اندازه گیری منظم، نصب درست سنسور، پخش یکنواخت گاز و رعایت نکات ایمنی، پایه های یک برنامه قابل اعتماد هستند. بهتر است نتیجه تزریق را با مقدار و کیفیت محصول و هزینه های انجام شده بسنجید. با این روش می توانید تصمیم بگیرید که ادامه برنامه به صرفه است یا به تغییر نیاز دارد. نتیجه را طی دوره های متناوب مقایسه کنید.
سوالات متداول
- مدیریت کربن دی اکسید در گلخانه چه کمکی به گیاه می کند؟
این گاز یکی از مواد لازم برای فتوسنتز است. اگر مقدار آن در فضای گلخانه کم باشد، تأمین مناسب آن می تواند به ساخت مواد غذایی و رشد بهتر گیاه کمک کند؛ البته نور، آب و تغذیه هم باید کافی باشند.
- میزان مناسب CO2 در گلخانه چقدر است؟
مقدار مناسب به نوع محصول، نور، دما و تهویه بستگی دارد. در بعضی کشت ها محدوده 800 تا 1000 پی پی ام بررسی می شود؛ هرچند این عدد برای همه گیاهان و همه شرایط مناسب نیست.
- آیا در شب هم باید CO2 تزریق کرد؟
اگر چراغ رشد خاموش باشد، معمولا تزریق لازم نیست؛ چون فتوسنتز به نور نیاز دارد. در گلخانه دارای نور مصنوعی، برنامه تزریق می تواند با ساعت روشن بودن چراغ ها هماهنگ شود.
- چه زمانی تزریق CO2 را متوقف کنیم؟
وقتی دریچه ها برای خنک کردن گلخانه زیاد باز هستند یا فن های تخلیه هوا با شدت کار می کنند، بهتر است تزریق کاهش پیدا کند یا متوقف شود. در این حالت بخشی از گاز به بیرون می رود.
- آیا استفاده از مشعل معمولی برای تامین CO2 مناسب است؟
خیر احتراق ناقص ممکن است گازهای زیان آور تولید کند. برای این کار باید از تجهیزات طراحی شده و ایمن استفاده شود و کیفیت گاز خروجی و شرایط کار دستگاه به طور منظم چک شود.
بدون دیدگاه