سوختگی استمفیلیومی برگ پیاز: علائم، کنترل و پیشگیری ۱۴۰۵

سوختگی استمفیلیومی برگ پیاز یکی از بیماری های قارچی مهم این محصول است که در شرایط مساعد می تواند به سرعت روی برگ ها گسترش پیدا کند و با کاهش سطح سبز و فعال برگ، عملکرد و کیفیت محصول را تحت تأثیر قرار دهد.

اگر برای شروع یک کشت سالم به دنبال بذر پیاز هستید، می توانید بذر پیاز فضای باز مورد نیازتان را از گلخانه آوین تهیه کنید. برای کشت در فضای باز نیز امکان تهیه وجود دارد. علاوه بر تأمین بذر، تیم مشاوره آوین، مشاوره بیماری محصولات کشاورزی را نیز ارائه می دهد تا با کمک روش های به روز و علمی بتوانید به مقابله با بیماری ها بپردازید.

سوختگی استمفیلیومی برگ پیاز چیست؟

سوختگی استمفیلیومی یک بیماری قارچی است که عمدتاً اعضای جنس Allium را درگیر می کند. پیاز، سیر، تره فرنگی و موسیر از جمله گیاهان میزبان این بیماری هستند. این بیماری بیشتر اندام های هوایی گیاه، به ویژه برگ ها، را تحت تأثیر قرار می دهد.

در صورت شدت گرفتن بیماری، سطح فتوسنتزی برگ کاهش پیدا می کند و این مسئله می تواند باعث تشکیل غده های کوچک تر و افت کیفیت پیاز شود. سلامت برگ ها همچنین برای نگهداری طولانی مدت برخی ارقام پیاز اهمیت دارد؛ بنابراین مدیریت بیماری می تواند علاوه بر عملکرد مزرعه، بر کیفیت محصول در زمان انبارداری نیز اثرگذار باشد.

علائم سوختگی استمفیلیومی برگ پیاز

علائم اولیه بیماری معمولاً به شکل لکه های کوچک، مرطوب و سفید تا زرد کمرنگ روی برگ ظاهر می شوند. این لکه ها ممکن است در قسمت های مختلف برگ دیده شوند؛ اما تمایل به ایجاد ضایعات در نوک برگ بیشتر است. در برخی شرایط نیز تعداد ضایعات در سمتی از برگ که بیشتر در معرض وزش باد شدید قرار دارد، افزایش پیدا می کند.

با پیشرفت بیماری، لکه های کوچک در امتداد تیغه برگ گسترش پیدا می کنند. این لکه ها ممکن است به یکدیگر متصل شوند و ضایعات بزرگ تری را شکل دهند. لکه های توسعه یافته معمولاً بیضی یا کشیده هستند و رنگ آنها از قهوه ای روشن تا قهوه ای تیره تغییر می کند. مرکز ضایعات قدیمی تر ممکن است به رنگ قهوه ای زیتونی تا سیاه دیده شود که با تولید ساختارهای زایشی قارچ ارتباط دارد.

در مراحل پیشرفته، اتصال ضایعات به یکدیگر می تواند باعث ایجاد نواحی بزرگ نکروزه شود. با ادامه روند بیماری، برگ ها دچار خشکیدگی و سوختگی شده و بخش قابل توجهی از سطح سبز خود را از دست می دهند. در موارد شدید، نواحی نکروزه می توانند بخش هایی از برگ یا ساقه بذر را نیز در بر بگیرند.

عامل بیماری سوختگی استمفیلیومی برگ پیاز

عامل این بیماری یک قارچ است که با نام Stemphylium vesicarium شناخته می شود و در طبقه بندی جدیدتر Pleospora allii نامیده شده است. این قارچ می تواند در بقایای گیاهان آلوده باقی بماند و با فراهم شدن شرایط مناسب دوباره فعال شود.

بقایای آلوده محصول یکی از منابع مهم مایه اولیه بیماری هستند. علاوه بر این، بذر آلوده، گیاهان باقی مانده از فصل قبل و نشاها نیز به عنوان منابع احتمالی ورود عامل بیماری به مزرعه مطرح شده اند. برخی علف های هرز و گیاهان میزبان موجود در اطراف مزرعه نیز می توانند به حفظ عامل بیماری کمک کنند.

قارچ پس از فعال شدن، اسپورهایی تولید می کند که می توانند توسط باد و پاشش باران به گیاهان سالم منتقل شوند. تریپس نیز می تواند در جا به جایی اسپورها نقش داشته باشد. به این ترتیب، در صورت وجود شرایط مناسب، آلودگی می تواند از یک نقطه به بخش های دیگر مزرعه گسترش پیدا کند.

شرایط مناسب برای توسعه سوختگی استمفیلیومی برگ پیاز

سوختگی استمفیلیومی در شرایط گرم و مرطوب پیشرفت بیشتری دارد. دمای حدود ۱۸ تا ۲۵ درجه سانتی گراد همراه با رطوبت طولانی مدت سطح برگ، شرایط مناسبی برای عفونت و توسعه بیماری ایجاد می کند.

اگر سطح برگ برای مدت طولانی، به ویژه بیش از ۲۴ ساعت، مرطوب باقی بماند، احتمال آلودگی افزایش پیدا می کند. به همین دلیل، شرایطی که موجب کاهش سرعت خشک شدن برگ ها می شوند می توانند به گسترش بیماری کمک کنند.

این قارچ معمولاً ابتدا بافت های مرده یا در حال مرگ را مورد حمله قرار می دهد. نوک برگ، زخم های ناشی از بیماری های قبلی و بخش هایی از گیاه که در اثر حشرات یا تگرگ آسیب دیده اند، می توانند محل مناسبی برای شروع آلودگی باشند. با این حال، در صورت فراهم بودن شرایط مناسب، قارچ می تواند به برگ های سالم نیز حمله کند.

برگ های مسن تر نیز نسبت به برگ های جوان حساسیت بیشتری دارند و به همین دلیل باید وضعیت برگ های قدیمی تر گیاه با دقت بیشتری بررسی شود.

چرخه بیماری سوختگی استمفیلیومی

چرخه بیماری می تواند با بقای عامل قارچی در بقایای آلوده محصول آغاز شود. قارچ در شرایط مناسب دوباره فعال شده و ساختارهای تولید کننده اسپور را شکل می دهد؛ سپس اسپورهای ایجاد شده از طریق باد، باران و در برخی موارد تریپس به بخش های دیگر مزرعه منتقل می شوند.

منابع اولیه آلودگی تنها به بقایای گیاهی محدود نمی شوند. برخی علف های هرز، گیاهان باقی مانده از فصل گذشته، نشاها و بذرهای آلوده نیز می توانند در آغاز بیماری نقش داشته باشند؛ بنابراین هرچه منابع اولیه آلودگی در مزرعه کمتر باشند، احتمال شروع و گسترش بیماری نیز کاهش پیدا می کند.

پس از رسیدن اسپور به سطح برگ، وجود دما و رطوبت مناسب زمینه ایجاد عفونت را فراهم می کند. لکه های ایجاد شده به تدریج گسترش پیدا می کنند و در صورت اتصال چند ضایعه، بخش های بزرگی از برگ دچار نکروز و خشکیدگی می شوند. تولید اسپورهای جدید در لکه های ایجاد شده نیز باعث ادامه چرخه بیماری در طول فصل می شود.

مدیریت سوختگی استمفیلیومی برگ پیاز

برای کنترل این بیماری، دو روش کلی وجود دارد که در ادامه به بررسی این روش ها با جزئیات کامل می پردازیم.

روش های کنترل بیولوژیکی

کنترل بیولوژیکی می تواند در کنار اقدامات زراعی و شیمیایی، بخشی از برنامه مدیریت بیماری باشد. بر اساس مطالعات انجام شده، عصاره های آبی Azadirachta indica یا نیم و Datura stramonium در کنترل زیستی سوختگی استمفیلیومی مورد استفاده قرار گرفته اند و اثربخشی آنها نزدیک به قارچ کش های معمولی گزارش شده است.

در شرایط گلخانه ای، استفاده از محصولات بر پایه Trichoderma harzianum و Stachybotrys chartarum به صورت پیشگیرانه یا درمانی توانسته است بروز و شدت بیماری را کاهش دهد. میزان کاهش بروز و شدت بیماری در هر دو مورد حدود ۷۰ درصد گزارش شده است.

با این حال، کنترل زیستی بهتر است به عنوان بخشی از یک برنامه جامع مدیریت بیماری در نظر گرفته شود و در کنار اقدامات پیشگیرانه و زراعی مورد استفاده قرار گیرد.

روش های کنترل شیمیایی

کنترل شیمیایی باید در کنار اقدامات پیشگیرانه و سایر روش های مدیریتی انجام شود. کاربرد قارچ کش های مناسب می تواند به کاهش سرعت پیشرفت بیماری در طول فصل کمک کند.

قارچ کش های مورد استفاده برای کنترل سوختگی استمفیلیومی در گروه های مختلفی بر اساس نحوه اثر قرار دارند. برخی از این گروه ها شامل مهارکننده های کوئینون خارج سلولی یا FRAC 11، مهارکننده های دمتیلاسیون یا FRAC 3، دیکربوکسیمیدها یا FRAC 2، مهارکننده های سوکسینات دهیدروژناز یا FRAC 7 و آنیلینو پیریمیدین ها یا FRAC 9 هستند.

یکی از چالش های مهم در کنترل شیمیایی این بیماری، ایجاد مقاومت قارچ نسبت به برخی مواد مؤثره است. در بررسی های آزمایشگاهی، کاهش حساسیت برخی جمعیت های S. vesicarium نسبت به موادی مانند آزوکسی استروبین، پیراکلوستروبین، بوسکالید، سیپرو دینیل و پیریمتانیل گزارش شده است. کاهش حساسیت نسبت به برخی مواد دیگر نیز مشاهده شده است.

به همین دلیل، استفاده مداوم از یک ماده مؤثره یا یک گروه قارچ کش می تواند اثربخشی برنامه کنترل را کاهش دهد. تناوب گروه های قارچ کش بر اساس نحوه اثر آنها یکی از اقداماتی است که برای مدیریت بهتر مقاومت مورد توجه قرار می گیرد.

پیشگیری از سوختگی استمفیلیومی برگ پیاز

پیشگیری از ورود و گسترش عامل بیماری، بخش مهمی از مدیریت سوختگی استمفیلیومی محسوب می شود. استفاده از بذر سالم و عاری از بیماری یکی از نخستین اقداماتی است که می تواند احتمال ورود عامل بیماری به مزرعه را کاهش دهد.

حذف یا دفن بقایای آلوده نیز اهمیت زیادی دارد؛ زیرا عامل بیماری می تواند در بقایای گیاهی باقی بماند و در فصل بعد به عنوان منبع اولیه آلودگی عمل کند. عملیات خاک ورزی مناسب و حذف بقایای آلوده می تواند به کاهش این منبع کمک کند.

رعایت تناوب کشت با گیاهان غیر میزبان نیز می تواند در کاهش مقدار مایه بیماری بین فصل های کشت مؤثر باشد. توصیه شده است که برای کاهش بقای عامل بیماری، دوره های تناوب مناسب در برنامه کشت در نظر گرفته شود.

کنترل علف های هرز داخل و اطراف مزرعه نیز اهمیت دارد. برخی علف های هرز می توانند میزبان عامل بیماری باشند و در حفظ مایه آلودگی نقش داشته باشند. حذف این گیاهان می تواند منابع احتمالی انتقال بیماری را کاهش دهد.

نقش مدیریت رطوبت در پیشگیری از سوختگی استمفیلیومی برگ پیاز

از آنجا که مرطوب ماندن طولانی مدت سطح برگ یکی از عوامل مهم در توسعه بیماری است، ایجاد شرایطی که به خشک شدن سریع تر برگ کمک کند اهمیت دارد. کاهش تراکم گیاهان می تواند جریان هوا را در مزرعه بهتر کند و مدت زمان باقی ماندن رطوبت روی برگ را کاهش دهد.

جهت ردیف های کشت نیز باید به گونه ای انتخاب شود که جریان هوا و خشک شدن سطح برگ بهتر انجام شود. پیش از کاشت نیز باید از زهکشی مناسب مزرعه اطمینان حاصل شود.

مصرف بیش از حد نیتروژن نیز باید مورد توجه قرار گیرد؛ زیرا می تواند شدت بیماری را افزایش دهد؛ بنابراین مدیریت مناسب تغذیه گیاه و جلوگیری از مصرف بیش از نیاز نیتروژن، بخشی از برنامه پیشگیری محسوب می شود.

مقابله با انواع بیماری های محصولات کشاورزی با آوین گرین

اگر درباره انتخاب و مصرف نهاده ها نیاز به راهنمایی دارید، امکان دریافت مشاوره خرید کود و سم در آوین گرین فراهم است و می توانید دقیق ترین مشاوره ها را برای کشت گلخانه ای خود استفاده کنید.

کلام پایانی

سوختگی استمفیلیومی برگ پیاز یک بیماری قارچی است که عمدتاً برگ های پیاز را درگیر می کند. بیماری معمولاً با لکه های کوچک زرد و آب سوخته آغاز می شود و در ادامه با گسترش و اتصال لکه ها، ضایعات قهوه ای، نکروز و خشکیدگی برگ ایجاد می شود. عامل بیماری می تواند در بقایای آلوده، بذر، نشا، گیاهان باقی مانده از فصل قبل و برخی علف های هرز باقی بماند.

سؤالات متداول

1. سوختگی استمفیلیومی برگ پیاز چیست؟

سوختگی استمفیلیومی یک بیماری قارچی است که عمدتاً اعضای جنس Allium را درگیر می کند. این بیماری بیشتر اندام های هوایی گیاه، به ویژه برگ ها، را تحت تأثیر قرار می دهد. در صورت شدت گرفتن بیماری، سطح فتوسنتزی برگ کاهش پیدا می کند و این مسئله می تواند باعث تشکیل غده های کوچک تر و افت کیفیت پیاز شود.

2. علائم سوختگی استمفیلیومی چه هستند؟

علائم اولیه بیماری معمولاً به شکل لکه های کوچک، مرطوب و سفید تا زرد کمرنگ روی برگ ظاهر می شوند. با پیشرفت بیماری، لکه های کوچک در امتداد تیغه برگ گسترش پیدا می کنند. در مراحل پیشرفته، اتصال ضایعات به یکدیگر می تواند باعث ایجاد نواحی بزرگ نکروزه شود.

3. آیا سوختگی استمفیلیومی قابل کنترل است؟

بله. در صورت انجام اقدامات پیشگیری کننده و استفاده از روش های کنترل بیولوژیکی و شیمیایی، می توان بیماری را کنترل کرد.